Oekraïne is bereid om afstand te doen van een NAVO-lidmaatschap als onderdeel van een mogelijk vredesakkoord. Dat heeft president Volodymyr Zelensky zondag gezegd. Het gaat om een duidelijke koerswijziging, omdat Oekraïne tot nu toe altijd vasthield aan toetreding tot het militaire bondgenootschap.
Zelensky sprak hierover vlak voor overleg in Berlijn met de Verenigde Staten en Europese bondgenoten.
Tijdens die gesprekken staat een Amerikaans plan centraal dat een einde moet maken aan de oorlog, die begon na de Russische inval in Oekraïne.
Grote verandering van koers
Het loslaten van de NAVO-eis is een opvallende stap. Voor Oekraïne gold het lidmaatschap lange tijd als een belangrijke garantie tegen nieuwe Russische aanvallen.
Toch erkent Zelensky dat die wens niet door alle partners werd gesteund. „Sommige partners uit de VS en Europa steunden die richting niet”, zei hij tegen Reuters.
Rusland heeft zich altijd fel verzet tegen een mogelijk NAVO-lidmaatschap van Oekraïne.
President Vladimir Poetin gaf meerdere keren aan dat hij geen NAVO-land aan de Russische grens wil.
Volgens hem kan er geen vrede zijn zolang Oekraïne uitzicht houdt op toetreding tot het bondgenootschap.
Veiligheid blijft voorwaarde
Hoewel Zelensky bereid is deze eis los te laten, wil hij daar duidelijke veiligheidsgaranties voor terug.
Oekraïne moet volgens hem op een andere manier beschermd worden tegen toekomstige dreiging.
Hij noemt onder meer directe veiligheidsafspraken met landen als de Verenigde Staten, Europese landen, Canada en Japan.
Zulke garanties zijn volgens Zelensky nodig voor een stabiele en eerlijke vrede.
Hij benadrukt al langer dat vrede zonder veiligheid geen echte oplossing is.
Topoverleg in Berlijn
Zelensky arriveerde zondag in Berlijn voor een internationale top die wordt georganiseerd door de Duitse bondskanselier Friedrich Merz.
De gesprekken lopen zondag en maandag door. Ook een Amerikaanse delegatie is aanwezig, waaronder gezant Steve Witkoff en veiligheidsadviseur Jared Kushner. Daarnaast schuiven meerdere Europese leiders aan.
Eerder liet Zelensky al weten dat hij verkiezingen wil overwegen, mits Oekraïne eerst veiligheidsgaranties krijgt.
Een ander gevoelig punt blijft het mogelijke afstaan van grondgebied. De Amerikaanse regering ziet dat als een manier om sneller vrede te bereiken, maar Oekraïne verzet zich daar fel tegen.
De komende gesprekken in Berlijn moeten duidelijk maken of er voldoende ruimte is voor een compromis dat voor alle partijen acceptabel is.